Otwarcie wystawy Wielka Wojna nad Dolnym Sanem

  • data: 10 listopada,g.17:00
  • kurator:
  • inne:
  • nieco dłuższy tekst:

Zapraszamy na wernisaż wystawy "Wielka Wojna nad Dolnym Sanem" już w najbliższą sobotę o godz. 17:00  w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli, ul. Sandomierska 1.

  • Drukuj
  • E-mail

100. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości to znakomita okazja, by przybliżyć wydarzenia, które bezpośrednio przyczyniły się do zrzucenia jarzma zaborców. Prezentowana wystawa koncentruje się wokół najistotniejszych wątków Wielkiej Wojny w regionie nadsańskim oraz losach jego mieszkańców w tym dramatycznym czasie. Podczas I wojny światowej zginęło ok. 10 mln żołnierzy różnych narodowości. Dla prawie czterech tysięcy z nich miejscem wiecznego spoczynku stały się cmentarze wojenne założone w widłach Wisły i Sanu bezpośrednio wskutek krwawych walk toczonych od Rozwadowa po Tarnobrzeg przez żołnierzy państw centralnych i Rosji. Po obu stronach tego światowego konfliktu w bratobójczej walce brali udział także Polacy, wcieleni do zaborczych armii. Zmobilizowanych z dawnego powiatu tarnobrzeskiego w wieku od 21 do 37 lat przydzielano głównie do 17 lub 40 pułku piechoty armii austro-węgierskiej stacjonujących w Rzeszowie. Ok. 200 ochotników z powiatu wstąpiło do Legionów Polskich.

Istotny fragment ekspozycji poświęcony będzie udziałowi mieszkańców Dolnego Nadsania w legionach i wsparciu, jakie otrzymywali od lokalnej społeczności. Na tę część wystawy złożą się przede wszystkim militaria, odznaczenia, druki ulotne, fotografie i biogramy legionistów. Istotnym elementem ekspozycji jest przybliżenie twórczości artystycznej legionów: pieśni i utworów poetyckich, które towarzyszyły żołnierzom w ich drodze do wolności i stały się swoistą kroniką bojów legionowych, a które weszły do kanonu twórczości patriotycznej.

Przypomnimy także dramatyczny przebieg działań militarnych. Od sierpnia do września 1914 region stał się miejscem koncentracji austro-węgierskiej 1 Armii przed ofensywą na Lublin, a później jej walk odwrotowych. Po raz drugi front zatrzymał się tu w okresie od 9 października do 3 listopada 1914 roku, kiedy doszło m.in. do zaciekłych walk pod Rozwadowem. Wreszcie ostatnie walki przetoczyły się tędy w czerwcu 1915 roku podczas tzw. odwojowania Galicji przez państwa centralne. W tej części ekspozycji zaprezentujemy typowe uzbrojenie piechura i kawalerzysty, broń strzelecką i białą obu stron konfliktu, jaką widzieli mieszkańcy regionu jesienią 1914 i latem 1915 roku. Historycznym artefaktom towarzyszyć będą materiały ilustracyjne, unikatowe fotografie zaprezentowane w formie tradycyjnej i cyfrowej. Istotnym elementem tej części wystawy jest blok prezentujący sylwetki mieszkańców Nadsania, poddanych monarchii habsburskiej zmobilizowanych i biorących udział w walkach na frontach I wojny. Narratorami tej początkowej fazy wojennych wydarzeń są trzy wyjątkowe postaci: gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski, gen. Juliusz Bijak oraz malarz Wojciech Kossak. Decydującym kryterium tego wyboru narratorów była ich obecność w regionie nadsańskim w pierwszych tygodniach wojny oraz pozostawione przez nich opublikowane wspomnienia.

Po zakończeniu Wielkiej Wojny Dolne Nadsanie było wielkim pobojowiskiem. Wprowadzeniem do kolejnej części wystawy będą rysunki dokumentujące zrujnowane miejscowości: Rozwadów, Nisko, Ulanów i Rudnik nad Sanem. W 1918 roku wykonał je Stanisław Janowski malarz i legionista. Pewnym symbolicznym zwieńczeniem działań wojennych i niepodległościowych dążeń lokalnych działaczy stał się dzień 2 listopada 1918 roku. Wtedy to w nieistniejącej już dzisiaj wsi Brzóza (powiat stalowowolski) na granicy zaborów austriackiego i rosyjskiego mieszkańcy Radomyśla i okolicznych wsi obalili słupy graniczne symbole ponad wiekowego rozdarcia ziem polskich. Tablice z dwugłowymi orłami dawnych monarchii znajdą się na ekspozycji.

Na wystawie obecna będzie też tematyka najbardziej tragicznych pozostałości Wielkiej Wojny, licznych mogił i cmentarzy, które na stałe wpisały się w nadsański pejzaż. W kolekcji Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli znajdują się eksponaty pochodzące z prac archeologiczno-ekshumacyjnych prowadzonych w latach 2014–2017 na cmentarzach z czasów I wojny światowej w Zdziarach, Domostawie i Kłyżowie. Na ekspozycji zaprezentujemy tylko część z tego unikatowego zbioru. Będą to głównie fragmenty umundurowania, jak również drobne metalowe dewocjonalia. Wyjątkowymi znaleziskami są egzemplarze tzw. emblematów pułkowych oraz medale. Dodatkowo zostanie zaprezentowany materiał filmowy i fotograficzny dokumentujący przebieg prac archeologicznych i ekshumacyjnych w terenie.

Wystawie towarzyszy dedykowany program edukacyjny, który obejmuje lekcje muzealne i warsztaty plastyczne.

 

Czas trwania wystawy:

10 listopada 2018 – 10 lutego 2019

aktualności

Wernisaż wystawy "Viva Moniuszko"

22.11.2019-23.02.2020, Centrum Edukacji Dziecięcej w budynku Galerii Malarstwa Alfonsa Karpi
...

Ważna informacja!

Godziny pracy Muzeum i Galerii  A. Karpińskiego w dniu 11 listopada 2019  Galeria Malars ...

UWAGA! Galeria Malarstwa Alfonsa Karpińskiego zamknięta w dniu 10.11

W związku z obchodami Narodowego Święta Niepodległości w dniu 10 listopada 2019 roku Galeria Ma ...

Wernisaż wystawy "Kresy moje, utracone. Ze wspomnień mieszkańców Stalowej Woli".

Kresy w pamięci stalowowolan. 12 listopada otwarcie wyjątkowej wystawy W tym roku, kiedy upływa ...

UWAGA! Zmiana organizacji ruchu

W związku z remontem drogi nastąpiła zmiana kierunku wjazdu do budynku głównego Muzeum R
...

Koncert „Stanisław Moniuszko – 200 lat”

Koncert „Stanisław Moniuszko – 200 lat” 12 listopada 2019 r. (wtorek) o godzinie 18:30
...

Patriotyczne śpiewanie z okazji Narodowego Święta Niepodległości

Wspólne patriotyczne śpiewanie
10 listopada 2019 (niedziela) godz. 15:00 -17:00
...

Pamiętamy o stalowowolskich pionierach

Osoby odwiedzające w najbliższych dniach cmentarz komunalny w Stalowej Woli zauważą z pewności ...

Niezwykłe zdjęcia Rozwadowa. Promocja albumu "Z piórem i obiektywem – przez dzieje miasta Roz...

Muzeum Regionalne w Stalowej Woli zaprasza na promocję albumu Z piórem i obiektywem – przez dzie ...

Zapraszamy na wycieczkę pt. W poszukiwaniu wojennych śladów

W poszukiwaniu wojennych śladów Zapraszamy na wycieczkę po zaułkach Rozwadowa, która swój fin ...

Z wielkim żalem i smutkiem żegnamy Annę Dziechciarz

Z wielkim żalem i smutkiem żegnamy Annę Dziechciarz ...

Weekend za pół ceny w Muzeum i Galerii Karpińskiego

Stalowowolskie Muzeum przystąpiło do akcji „Polska zobacz więcej - weekend za pół ceny" organ ...

Tadeusz Gajda „Tarzan”. Walczył o Polskę, w którą wierzył

Od 4 października 2019 wystawa plenerowa: Tadeusz Gajda „Tarzan”. Walczył o Polskę, w któr ...

Muzyczna Jesień w Galerii Malarstwa Alfonsa Karpińskiego i NIE TYLKO

MUZYCZNA JESIEŃ W GALERII MALARSTWA ALFONSA KARPIŃSKIEGO I NIE TYLKO… Cykl koncertów w ni ...
Kontynuując przeglądanie tej strony, akceptujesz pliki cookies. Więcej na ten temat możesz dowiedzieć się w naszej Polityce prywatności.
Zaakceptuj