FLISACY. REAKTYWACJA. W obiektywie Adama Krzykwy. Z cyklu Pejzaż kulturowy Dolnego Nadsania

Wystawa prezentuje w fotograficznej odsłonie fenomen kulturowy Dolnego Nadsania, jakim jest flisactwo. Na ekspozycję składa się kilkadziesiąt fotografii autorstwa stalowowolskiego fotografa Adama Krzykwy (1956–2020), który w latach 2005–2009 towarzyszył ulanowskim flisakom w ich nieocenionej działalności na rzecz pielęgnowania i przywracania rodzimych tradycji. Wizualny reportaż opatrzony jest komentarzem wspomnieniowym retmana Mieczysława Łabęckiego z Ulanowa, który przybliża kulisy reaktywacji działań na rzecz ochrony tamtejszego flisactwa. Tą wystawą chcemy przywołać nie tylko dawne flisactwo, ale także przybliżyć niezwykłych świadków historii i tradycji ulanowskich, którzy zapragnęli z jak największą starannością odtworzyć życie na tratwie, poczuć i doświadczyć tego, co od pokoleń było zespolone z życiem ich rodzin.

Towarzyszący flisakom fotograf – nieżyjący już Adam Krzykwa (1956–2020) – w sposób niepowtarzalny oddał klimat nostalgicznych wypraw, już nie transportu towarów, ale spływów na Sanie, nawiązujących do dawnego flisactwa. W latach 2005–2009 uwiecznił ten nadsański fenomen uczestnicząc w dwóch Flisach SZLAKIEM BŁĘKITNEGO SANU – w 2005 i 2009 roku – oraz w spływach rekreacyjnych w roku 2007. Artysta uchwycił wyjątkowość i dynamikę takich wypraw, ale również przygotowania do spływu (binduga), czynności retmańskie i sternicze. W fotografiach podglądamy flisaków w chwilach pracy i odpoczynku, zadumy czy modlitwy, od świtu do zmierzchu, w upalnym słońcu, ale także na niespokojnych wodach w pochmurny dzień. Wśród członków załóg – uczestników flisów – znaleźli się nie tylko szacowni retmani, ale także młodzi flisacy, którzy do dzisiaj kontynuują tradycje rodzinne. Oglądając fotografie z lat 2005–2009 – dokumentujące jedynie mały wycinek procesu reaktywacji, zapoczątkowanego jeszcze w l. 90. XX w. – wchodzimy w przestrzeń pamięci o tamtych staraniach, wydarzeniach i ludziach, która uzmysławia nam ulotność chwil zatrzymanych w kadrze. Także tradycje, które są nam dobrze znane obecnie, może za jakiś czas pozostaną wspomnieniem albo zmienią swoje oblicze, dostosowując się do realiów i wyzwań współczesności. Dlatego warto wybrać się w sentymentalną podróż z flisakami i Autorem fotografii, który zachował na nich obraz tamtejszych działań na rzecz tradycji: bindugi, spływów oraz flisaków i retmanów – kontynuatorów rodzinnych i lokalnych tradycji. Wizualny aspekt wystawy wraz z dźwiękową narracją do prezentowanych wydarzeń jest podróżą w przeszłość – tę niedaleką, ale przywołującą historię wyjątkowego, ulanowskiego flisactwa. Dzięki zaangażowaniu kolejnych pokoleń nadal jest on częścią kulturowego pejzażu Dolnego Nadsania.

Autor fotografii: Adam Krzykwa

Kuratorzy wystawy: Mieczysław Łabęcki, Elżbieta Skromak

Przygotowanie materiału fotograficznego do druku: Marian Grzybowski

Opracowanie dźwiękowe wspomnień retmańskich: Mikołaj Fołta

Współpraca: Bożena Krzykwa oraz Bractwo Flisackie pw. św. Barbary w Ulanowie

Miejsce wystawy: Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, ul. Sandomierska 1

Patronat Honorowy: Bractwo Flisackie pw. św. Barbary w Ulanowie

Wydarzenie organizowane w ramach VI Festiwalu Kultury Lasowiackiej

Dofinansowane ze środków budżetu Województwa Podkarpackiego

________________________________________________________________________

RAFTSMEN. REACTIVATION

Through the lens of Adam Krzykwa From the series 'Cultural Landscape of the Lower Nadsanie region’

The exhibition presents, through the prism of photography, the cultural phenomenon of the Lower Nadsanie region, namely rafting. The exhibition consists of several dozen photographs by Stalowa Wola-based photographer Adam Krzykwa (1956–2020), who, between 2005 and 2009, accompanied the Ulanów rafters in their invaluable efforts to preserve and revive native traditions. The visual reportage is accompanied by a reflective commentary by Mieczysław Łabęcki, a retman from Ulanów, who provides insight into the behind-the-scenes efforts to revive activities aimed at preserving the local rafting tradition. With this exhibition, we aim not only to evoke the rafting traditions of the past but also to introduce the extraordinary witnesses to the history and traditions of Ulanów who sought to recreate life on the raft with the utmost care, to feel and experience what had been intertwined with the lives of their families for generations.

The photographer who accompanied the raftsmen—the late Adam Krzykwa (1956–2020)—captured in a unique way the atmosphere of these nostalgic expeditions, which were no longer about transporting goods but about raft trips down the San River, evoking the tradition that had once been the rafting trade. Between 2005 and 2009, he documented this phenomenon along the San River by participating in two ‘Along the Blue San River Trail’ raft trips in 2005 and 2009, as well as in recreational raft trips in 2007. The artist captured the uniqueness and dynamism of such expeditions, as well as the preparations for the raft trip (binduga), the activities of the raftsmen, and the helmsmen. In these photographs, we spy on the rafters at work and at rest, in moments of reflection or prayer, from dawn to dusk, under the scorching sun, but also on rough waters on a cloudy day. Among the crew members—the participants in the raft trips—were not only respected retmen, but also young raftsmen who continue their family traditions to this day. Looking at photographs from 2005–2009—documenting only a small fragment of the revival process, which began as early as the 1990s—we enter a space of memory about those efforts, events, and people, which makes us realise the evanescence of the moments captured in the frame. Traditions that are well known to us today may, in time, become nothing more than a memory or take on a new form, adapting to the realities and challenges of the modern world. That is why it is worth embarking on a sentimental trip with the raftsmen and the photographer, who captured in his images the local efforts to preserve tradition: the binduga, the raft trips, and the raftsmen and retmen—the keepers of family and local traditions. The visual aspect of the exhibition, together with the audio narration accompanying the presented events, is a journey into the past—a recent past, yet one that evokes the history of the unique rafting tradition of Ulanów.

Thanks to the dedication of successive generations, it remains an integral part of the cultural landscape of the Lower Nadsanie region.

Photographer: Adam Krzykwa

Exhibition curators: Mieczysław Łabęcki, Elżbieta Skromak

Preparation of photographic material for print: Marian Grzybowski

Audio adaptation of retman memoirs: Mikołaj Folta

In collaboration with: Bożena Krzykwa, Bractwo Flisackie pw. św. Barbary w Ulanowie

Venue of the exhibition: Regional Museum in Stalowa Wola, 1 Sandomierska Street

Event organised as part of the 6th Lasowiacka Culture Festival

Co-financed by the Subcarpathian Voivodeship

Honorary patronage: St Barbara Brotherhood of Raftsmen in Ulanów