Urna kanopska, fot. Muzeum Narodowe w Warszawie Urna kanopska, fot. Muzeum Narodowe w Warszawie

Bóstwa i ofiary. Zwierzęta starożytnego Egiptu

  • data:
  • kurator:
  • inne:
  • nieco dłuższy tekst:

23.04-16.07.2017, Bóstwa i ofiary. Zwierzęta starożytnego Egiptu.

Wystawa ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie

  • Drukuj
  • E-mail

 

 

Wystawa traktować będzie o znaczeniu, jakie zwierzęta miały dla starożytnych Egipcjan. Temat zwierząt potraktowany będzie wieloaspektowo: zaprezentowane zostaną zwierzęta jako formy bóstw, jako wota, jako ofiary. Podkreślona zostanie rola zwierząt w sztuce i w piśmie hieroglificznym. W ramach wystawy pokazane będą rzeźby i figurki zwierząt, mumie zwierzęce, figurki bóstw o formie częściowo zwierzęcej, amulety w kształcie zwierząt lub ich fragmentów, a także obiekty pokryte pismem hieroglificznym i dekorowane wyobrażeniami zwierząt, jak np. sarkofagi, stele, urny i skrzynki kanopskie.

Egipcjanie czuli bardzo silne związki z naturą, a otaczająca ich przyroda – rośliny, drzewa, zwierzęta, ptaki – wpływała na ich postrzeganie świata i wyobrażenia o zaświatach, towarzyszyła im na różne sposoby w życiu codziennym i była źródłem inspiracji w sztuce.

Niezwykłe cechy zwierząt – szybkość, zwinność, siła, zabójczy jad, świetny wzrok, umiejętność latania – czyniły z nich istoty bliskie bogom. Nie znaczy to, że Egipcjanie czcili zwierzęta jako takie – polowali przecież na nie i hodowali do różnych celów, również konsumpcyjnych – ale uważali, że poprzez ich ponadludzkie zdolności objawia się w nich pierwiastek boski. Niektóre zwierzęta uważane były więc za przedstawicieli bogów na ziemi.

O ile we wcześniejszych epokach mumifikowano tylko pojedyncze egzemplarze świętych zwierząt, hodowanych przy świątyniach i traktowanych jako wcielenie bóstwa, o tyle w Okresie Późnym rozwinął się zwyczaj masowych pochówków zwierząt, składanych jako wota podczas świąt poszczególnych bóstw i prawdopodobnie specjalnie hodowanych w tym celu. Szacuje się, że na nekropolach świętych zwierząt pochowano ich miliony. W Sakkarze, gdzie znajdowały się najważniejsze katakumby świętych i wotywnych zwierząt (na północ od okręgu faraona Dżosera), oprócz byków Apisów chowano pawiany, ibisy, sokoły, psy i koty.

Świat zwierzęcy stanowił też bogactwo artystycznych inspiracji. Zwierzęta, ich głowy, łapy czy kopyta, pióra, rogi, skrzydła – wszystkie te elementy bardzo chętnie wykorzystywano w sztuce użytkowej, prezentując niebywałą zdolność obserwacji i umiejętność wykorzystania form zwierzęcych do dekoracji oraz zamiłowanie do detalu. Ale funkcja dekoracyjna zwykle miała w podtekście inne znaczenie – symboliczne, mitologiczne, magiczne.

Ulubione motywy zwierzęce w architekturze to fryzy ureuszy wieńczące sanktuaria, kapliczki, nisze, stele, ołtarze i inne obiekty o charakterze architektonicznym jak niektóre sarkofagi czy skrzynki kanopskie. Fryz ureuszy miał znaczenie apotropaiczne, ochronne, koncentrował w sobie całą potęgę niszczycielskiej mocy słońca: ureusz, wyprężona kobra, był głównym królewskim i solarnym symbolem. Jego rolą była ochrona faraona i niszczenie jego wrogów.

 

Związki bogów ze zwierzętami pokazywane były w sztuce poprzez szczególnie charakterystyczny dla Egiptu sposób łączenia postaci ludzkiej ze zwierzęcą głową lub – rzadziej – odwrotnie. Bóstwa o cechach zwierzęcych pojawiają się zarówno na ścianach świątyń jak i na obiektach wotywnych i grobowych. Stele, sarkofagi, urny i skrzynki kanopskie dekorowane były malowanymi wyobrażeniami bóstw związanych z wierzeniami grobowymi i z opieką nad zmarłymi – stąd częste wizerunki bogiń z rozpostartymi opiekuńczo skrzydłami, a także przedstawienia Czterech Synów Horusa, którzy mieli w swojej pieczy zmumifikowane wnętrzności zmarłych.

Atrybuty wywodzące się ze świata zwierząt, charakterystyczne dla bogów, wskazywały też na boską władzę faraona. Od najdawniejszych czasów król przyczepiał sobie zwierzęcy ogon do paska, a na głowę wkładał koronę ozdobioną piórami – sokoła bądź strusia – i rogami baranimi. Ale najbardziej charakterystyczny element stroju królewskiego to niewątpliwie ureusz, czyli wyprężona bojowo kobra, zdobiąca czoło faraona – wcielenie potężnych bogiń, których zadaniem była ochrona faraona i niszczenie jego wrogów.

Zwierzęta Egiptu możemy znaleźć również wśród hieroglifów. Pismo egipskie składało się, w różnych okresach, od ok. 1000 znaków w okresie Starego Państwa, do ok. 5000 znaków w Okresie Ptolemejskim. Znaki te miały formę rozmaitych przedmiotów, zwierząt i ptaków, postaci ludzkich, fragmentów budowli i elementów krajobrazu – choć trzeba pamiętać, że nie było to pismo obrazkowe, ale ideograficzno-fonetyczne (tzn. znaki reprezentowały pojęcia i dźwięki). Zwyczajowo znaki te grupuje się w 26 kategoriach, z czego rozmaite grupy zwierząt i ich części zajmują 7 kategorii, co stanowiło w okresie klasycznym pisma egipskiego 176 zwierzęcych znaków.

 

Kurator wystawy dr Monika Dolińska (Muzeum Narodowe w Warszawie)

Koordynacja wystawy: Monika Kuraś, współpraca  Magdalena Kołtunowicz, Beata Trybuła (Muzeum Regionalne w Stalowej Woli) 

Aranżacja wystawy: Koza Nostra Studio 

http://kozanostrastudio.pl/pl/

 

Oferta edukacyjna

http://muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-przedszkoli/item/1945-oferta-edukacyjna-do-wystawy-%E2%80%9Eb%C3%B3stwa-i-ofiary-zwierz%C4%99ta-staro%C5%BCytnego-egiptu%E2%80%9D

http://muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-szko-podst-kl-1-3/item/1946-oferta-edukacyjna-do-wystawy-%E2%80%9Eb%C3%B3stwa-i-ofiary-zwierz%C4%99ta-staro%C5%BCytnego-egiptu%E2%80%9D

http://muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-szko-podst-kl-4-6/item/1947-oferta-edukacyjna-do-wystawy-%E2%80%9Eb%C3%B3stwa-i-ofiary-zwierz%C4%99ta-staro%C5%BCytnego-egiptu%E2%80%9D

http://muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-gimnazjow/item/1948-oferta-edukacyjna-do-wystawy-%E2%80%9Eb%C3%B3stwa-i-ofiary-zwierz%C4%99ta-staro%C5%BCytnego-egiptu%E2%80%9D

http://muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-szko-ponadgimnazjalnych/item/1949-oferta-edukacyjna-do-wystawy-%E2%80%9Eb%C3%B3stwa-i-ofiary-zwierz%C4%99ta-staro%C5%BCytnego-egiptu%E2%80%9D

 

 

 

 

 

 

archiwum wystaw 2017

Roundabout Baltic w ramach Łódź Design Festival 2017

04.10-29.10.2017 – Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi w ramach Łódź Design Festival ROU ...

Elementarz polskiego designu w Berlinie

19.10 - 12.11.2017, Berlin, Galeria Instytutu Polskiego w Berlinie, Burgstrasse 27  Niełatwo ...

Elementarz polskiego designu na Budapest Design Week 2017

28.09 - 15.10.2017, Muzeum Historii Miasta Budapesztu, Szent György tér 2, Budapeszt Niełatwo po ...

COP i miasto – nowoczesność i dziedzictwo

8.09-31.10.2017, wystawa COP i miasto - nowoczesność i dziedzictwo  80 lat temu ponad 90 mia ...

RECTO-VERSO. PROJEKTY Z POLSKIMI I FRANCUSKIMI RZEMIEŚLNIKAMI

8-16.09.2017 Wystawa Pawła Grobelnego w ramach Paris Design Week 2017 „RECTO-VERSO. PROJEKTY Z P ...

Elementarz polskiego designu na Gdynia Design Days 2017

30.06-9.07.2017,Gdynia Design Days, Pomorski Park Naukowo-Technologiczny Gdynia, przy Alei Zwycięst ...

Roundabout Baltic w Gdyni

ROUNDABOUT BALTIC 
01.07-03.09.2017 – Muzeum Miasta Gdyni, Gdynia Design Days Kurato ...

COP w obiektywie przedwojennych reporterów


IV FORUM DZIEDZICTWA SZTUKI INŻYNIERYJNEJ
Rzeszów, 28 czerwca 2017 roku
Miejsc ...

Wystawa „Let’s bee friends, czyli zaprzyjaźnij się z pszczołami”

09.06 - 24.09.2017, ul. Staszica 14, „Let’s bee friends, czyli zaprzyjaźnij się z pszczo ...

Wystawa "Miasto i las" w Cieszynie

27.04-18.06.2017, Wystawa „Miasto i las”, Zamek Cieszyn, budynek A "Oranżeria",  ...

Życie towarzyskie w Centralnym Okręgu Przemysłowym

20.05-16.07.2017, Życie towarzyskie w Centralnym Okręgu Przemysłowym WSTĘP BEZPŁATNY ...

Roundabout Baltic Plus w Reykjavíku

ROUNDABOUT BALTIC PLUS 12.03-31.03. 2017 – The Nordic House, Reykjavík  (Islandia) Kurato ...

Roundabout Baltic w Rydze

ROUNDABOUT BALTIC – wzornictwo z widokiem na morze 24.01-26.02.2017 Muzeum Narodowe na Ło
...

Roundabout Baltic w Wilnie

03.05-15.06.2017 – Muzeum Sztuk Dekoracyjnych i Designu w Wilnie (Litwa) Kuratorka: Agnieszka Ja ...

Poczuj sztukę

od 7 kwietnia do 8 maja 2017 r. Tym razem nasza interaktywna wystawa trafiła do Łańcuta. Powsta ...

Tutaj stał mój dom. Projekt dla Pława

8.09-31.10.2017 Miejsce: Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, ul. Sandomierska 1 ...

Bóstwa i ofiary. Zwierzęta starożytnego Egiptu

23.04-16.07.2017, Bóstwa i ofiary. Zwierzęta starożytnego Egiptu. Wystawa ze zbiorów Muzeum Nar ...

Połącz się!

17.03 - 28.05.2017, ul. Staszica 14 Nowa interaktywna wystawa dla dzieci i dorosłych ...

Szkło i porcelana art déco

8.03-2.04.2017, Wystawa szkła i porcelany w stylu art deco. ...

Świat motyli

8.03-7.05.2017, Wystawa Świat Motyli, ze zbiorów Muzeum Przyrodniczego ISEZ PAN w Krakowie ...

OD NIEPODLEGŁOŚCI DO NOWOCZESNOŚCI

  Wystawa inaugurująca obchody 80. rocznicy utworzenia Centralnego Okręgu Przemysłowego 9 ...