Stauroteka, ze zbiorów Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy Stauroteka, ze zbiorów Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy

Ostrów Lednicki. U źródeł chrześcijaństwa w Polsce

  • data:
  • kurator:
  • inne:
  • nieco dłuższy tekst:

17.10-13.11.2016, ul. Staszica 14, wystawa przygotowana przez Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy z okazji 1050 Rocznicy Chrztu Polski

  • Drukuj
  • E-mail

Wystawa pokazuje rolę tytułowego Ostrowa w czasach kształtowania się zrębów państwa polskiego oraz początków chrześcijaństwa naszych ziem. Definiuje rozliczne funkcje tej wyspy wczesnopiastowskich władców oraz wskazuje na udokumentowaną możliwość postrzegania tego wczesnego grodu Mieszka I jako lokalizacji miejsca chrztu tego władcy.                     

W czasach około połowy X w. na terytorium ziemi Polan, ściślej zaś w centrum Wielkopolski, około 35 km  na wsch. od Poznania, wzdłuż doliny rzeki Głównej, nad jeziorem Lednica i dalej w kierunku Gniezna, funkcjonował jeden z ważniejszych regionów osadniczych. Głównym punktem tego obszaru był gród na wyspie jeziora Lednica. Jego rozwój przebiegał w kilku etapach.

Początkowo powstaje tutaj mniejsza fortyfikacja (IX/X w.), która z czasem - po przebudowie najstarszych drewniano-ziemnych umocnień, budowie mostów i ich przyczółków oraz konstrukcji chroniących brzegi wyspy - w latach 60. X w., zyskuje rangę jednego z centrów ówczesnej władzy - rezydencji panującego przeznaczonej do jego czasowych pobytów.

Inicjatorem wymienionych poczynań był książę Mieszko I. On też był fundatorem monumentalnych budowli, które wypełniły wnętrze grodu. Te wzniesione w kamieniu obiekty to: pałacowo-sakralna budowla (palatium) oraz wolno stojący kościół. Lednickie palatium to jedno z najstarszych założeń pałacowych naszych ziem. W jego sakralnej części znajdowały się 2 baseny chrzcielne wskazujące na odbywające się na wyspie obrzędy przyjęcia chrześcijańskiej wiary. Drugi z architektonicznych obiektów wyspy, to niewielki jednonawowy kościół - miejsce pochówków przypuszczalnych przedstawicieli 3-go pokolenia Piastów oraz zdeponowania cennych relikwii.

To nie tylko jedne z najstarszych, ale i najlepiej zachowane przedromańskie relikty na terenie Polski. Również i 2 mosty jakie w przeszłości łączyły Ostrów Lednicki  z lądem stałym, to najdłuższe (610 m) z nawodnych inżynieryjnych urządzeń piastowskiej domeny. W czasach o których mowa (2 poł. X-1 poł. XI w.), Ostrów Lednicki przeżywał lata swojej największej świetności, z czym związane były rozliczne funkcje pełnione przez gród. Było to  miejsce, w którym najpełniej realizowała się władza - czasowa siedziba panującego, jednego z najstarszych ośrodków sakralnych państwa, chrztów podległych panującemu księciu może i nawet samego Mieszka I oraz kultu świętych relikwii, lokalizacji wewnątrzkościelnych pochówków członków dynastii, szczególnej militaryzacji państwa, wyjątkowo gęsto zasiedlone o znacznym poziomie agraryzacji.

Wyspowa siedziba władcy została zniszczona w wyniku najazdu czeskiego księcia Brzetysława (1038 r.), po czym, po odbudowie, funkcjonowała nadal w XII i XIII stuleciu, lecz w zmienionej  funkcji, związanej z lokalnym ośrodkiem kasztelańskim.

Z okresu największego rozkwitu wyspy (oraz powstałego na potrzeby obsługi tej siedziby panujących wydzielonego okręgu grodowego) pochodzą najbogatsze bodaj z odkrytych na ziemi Piastów zespoły przedmiotów chrześcijańskiego kultu, liczne dobra luksusowe oraz militaria. Wśród nich wymiar szczególny ma bizantyjskiej roboty relikwiarz (stauroteka), w którym przechowywano fragment Drzewa Świętego Krzyża, skrzynka przeznaczona do deponowania relikwii, czy związany z duchownym grzebień wykonany w słoniowej kości. Liczna jest grupa zabytków odlanych ze złota oraz uzbrojenie poświadczone największym na Środkowej Słowiańszczyźnie zbiorem broni (ponad 300 egz.), by wymienić miecze (6 egz.), groty włóczni (ok. 60 egz.), topory (ok. 160 egz.), czy nader cenne ochronne oporządzenie rycerskie jak hełm oraz kolczuga. Niektóre z militariów wskazują na skandynawskie pochodzenie wojowników strzegących lednickiej rezydencji, w pobliżu której znaleźli oni również miejsce swego wiecznego spoczynku.

Wszystkie zabytki o których mowa zwiedzający mogą obejrzeć na planszach, zaś na ekspozycji udostępniono zaledwie jeden, ale ze wszech miar szczególny obiekt – wspomnianą bizantyjską staurotekę. To najstarszy tego typu relikwiarz na naszych ziemiach.  Obiekty takie stanowiły  często pamiątkę  przekazywaną przez cesarza (lub papieża) z okazji chrztu obcego władcy. Przyjmuje się, że  odnaleziona na wyspie lednickiej stauroteka może być  takim darem, który otrzymał Mieszko I na pamiątkę  oraz z okazji swego chrztu.  Jest to tym bardziej prawdopodobne, że to lednicka wyspa jest jedynym miejscem w Polsce, gdzie w przypałacowej kaplicy panującego zostały odkryte, wymienione już wcześniej,  pozostałości basenów do chrztu. Obydwa te fakty są zatem na tyle znamienne, że pozwalają na uznanie Ostrowa Lednickiego za najbardziej prawdopodobne miejsce przyjęcia oficjalnego chrztu przez Mieszka I i jego dwór w 966 r.

 Opowiadając o chrzcie na Ostrowie Lednickim autor ekspozycji wyjaśnia sporny problem miejsca chrztu władcy Polski, daty tego aktu, głównych uczestników tej ceremonii, jej przebiegu i dalszych konsekwencji.

Prezentowane na ekspozycji w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli plansze, materiały kartograficzne i zdjęciowe ilustrują niektóre z wielu zagadnień łączących się z Ostrowem Lednickim oraz początkami chrześcijaństwa w Polsce. Nawiązują one do jednej z aktualnie obowiązujących propozycji badawczych zmierzających do odtworzenia dziejów tej zapomnianej na wiele stuleci wyspy. Ukazują materialne bogactwo i ideowy wymiar tego miejsca oraz  jego znaczenie w procesie formowania się naszego państwa oraz chrześcijaństwa. W zamierzeniu autora wystawa ma pobudzać do myślenia oraz stawiać pytania dotyczące  dawnego świata, który próbujemy odczytać i zrozumieć.

dr Janusz Górecki – kurator wystawy Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy

scenariusz: dr Janusz Górecki, opracowanie komputerowe: Wojciech Kujawa

Program edukacyjny:

http://www.muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-przedszkoli/item/1802-oferta-edukacyjna-do-wystawy-ostr%C3%B3w-lednicki-u-%C5%BAr%C3%B3de%C5%82-chrze%C5%9Bcija%C5%84stwa-w-polsce

http://www.muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-szko-podst-kl-1-3/item/1803-oferta-edukacyjna-do-wystawy-ostr%C3%B3w-lednicki-u-%C5%BAr%C3%B3de%C5%82-chrze%C5%9Bcija%C5%84stwa-w-polsce

http://www.muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-szko-podst-kl-4-6/item/1805-oferta-edukacyjna-do-wystawy-ostr%C3%B3w-lednicki-u-%C5%BAr%C3%B3de%C5%82-chrze%C5%9Bcija%C5%84stwa-w-polsce

http://www.muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-gimnazjow/item/1806-oferta-edukacyjna-do-wystawy-ostr%C3%B3w-lednicki-u-%C5%BAr%C3%B3de%C5%82-chrze%C5%9Bcija%C5%84stwa-w-polsce

http://www.muzeum.stalowawola.pl/pl/edukacja/dla-szko-ponadgimnazjalnych/item/1807-oferta-edukacyjna-do-wystawy-ostr%C3%B3w-lednicki-u-%C5%BAr%C3%B3de%C5%82-chrze%C5%9Bcija%C5%84stwa-w-polsce

archiwum wystaw 2016

A jutro jest nieznane...

A jutro jest nieznane. Podziemna Solidarność w Stalowej Woli 1982-1989 - wystawa stała
.....
...

Moderna. Przemysł+rzemiosło

 25.11.2016-31.01.2017 Kolejna odsłona wystawy w Instytucie Polskim w Sofii ...

Moderna. Przemysł+Rzemiosło

Kolejna odsłona wystawy "Moderna.Przemysł+Rzemiosło" w Concordia Design w Poznaniu! ...

Wystawa „Miasto i las”

18.11.2016-5.03.2017, ul. Staszica 14, Wystawa „Miasto i las”     ...

Ostrów Lednicki. U źródeł chrześcijaństwa w Polsce

17.10-13.11.2016, ul. Staszica 14, wystawa przygotowana przez Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy ...

Pierścionek z orłem w koronie

12.11.2016– 26.02.2017 Wystawa o sztuce użytkowej, w której zawarto przekaz patriotyczny, o prze ...

Piotr Michałowski – 1800-1855 niezależny, bezinteresowny, wolny

12.11.2016 – 26.02. 2017. Wystawa najwybitniejszego przedstawiciela polskiego malarstwa okresu rom ...

Archeologiczne dziedzictwo Dolnego Nadsania

Nowa wystawa plenerowa, od 24 września 2016, Rynek w Stalowej Woli-Rozwadowie ...

Stalowa Wola na Szlakach Historycznych

4.08.2016 - 17.02.2017 , przed budynkiem Biblioteki Międzyuczelnianej, ul. Popiełuszki dostępna j ...

Stalowa Wola w akwarelach Bronisława Chudzyńskiego (1880- 1946)

Miejsce: Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Politechniki Rzeszowskiej w Stalowej Woli, Aula ul. Eugeni ...

„Ściana mówi – Głosy niesłyszanych” / „The Wall Speaks – Voices of the Unheard”

18.09-30.10.2016 Muzeum Regionalne w Stalowej Woli 28.09-01.10.2016 VIII Festiwal Filmowy „Niepok ...

Wystawa etnograficzna "Dobry chleb"

Wystawa etnograficzna o znaczeniu chleba i jego różnych formach w ludowej tradycji. 18.09-30.10.2 ...

Adam Brincken. RETROspektywa 1975 - 2015

19.06-10.07.2016 - Adam Brincken. Retrospektywa 1975-2015   ...

Skarby rozwadowskiej fary

od 17.07-19.09.2016 Nowa wystawa plenerowa: Rynek w Stalowej Woli-Rozwadowie ...

CLOSER Wystawa fotografii Tomasza Gudzowatego

17.07-04.09.2016 Wystawa „Closer” autorstwa Tomasza Gudzowatego  Miejsce: Muzeum Regionaln ...

Prywatna wojna doktorów Łazowskiego i Matulewicza

od 12.06.2016 wystawa plenerowa Rynek w Rozwadowie (Stalowej Woli) Prywatna wojna doktorów Łazows ...

TU CZY TAM. WSPÓŁCZESNA POLSKA ILUSTRACJA DLA DZIECI

22.05-09.10.2016, ul. Staszica 14 Nowa wystawa dla dzieci!  ...

Roundabout Baltic

ROUNDABOUT BALTIC 08.10.2016-28.12.2016 Estonian Museum Of Applied Arts And Design, Tallinn (Estoni ...

Moderna i Zmieniam miasto podczas Lubelskich Dni Modernizmu!

Nasze wystawy "Moderna. Przemysł+Rzemiosło" oraz "Zmieniam miato" już od 20 maja prezentowane bę ...

Poczuj sztukę

Wystawa Poczuj sztukę w Muzeum Przyrody i Techniki EKOMUZEUM im. Jana Pazdura w Starachowi ...

Roz-poznaj Rozwadów i jego mieszkańców z kolekcji Karola Karbarza

3.05-8.06.2016 wystawa plenerowa Rynek w Rozwadowie (Stalowej Woli) Roz-poznaj Rozwadów i jego mies ...

PAMIĘĆ O MIESZKAŃCACH ROZWADOWA

3.05- 10.07.2016 Wystawa plenerowa: Rynek w Rozwadowie (Stalowej Woli) PAMIĘĆ O MIESZKAŃCACH ROZ ...

Konstytucja 3 Maja w tradycji Rozwadowa

3.05-10.07.2016 wystawa plenerowa Rynek w Rozwadowie (Stalowej Woli) ...

Przemijanie. Autorska wystawa fotograficzna Adama Krzykwy


Stalowa Wola l. 80. XX w. widziana oczami artysty fotografa Adama Krzykwy - fotograficzna wy ...

Promujemy polski design

Wystawa projektantki Anny Bery w Mediolanie i Nowym Jorku! Muzeum Regionalne w Stalowej Woli nieust ...

Poczuj sztukę

Wystawa Poczuj sztukę w Centrum Sztuki Mościce wTarnowie. Poczuj sztukę – sensoryczna ...

Tarnobrzeska kultura łużycka – przełom epok brązu i żelaza nad dolnym Sanem i Łęgiem: wysta...

  6.03-5.06.2016 Tarnobrzeska kultura łużycka – przełom epok brązu i żelaza nad dolnym ...

Świat gadów

13.03-5.06.2016 Wystawa przyrodnicza przygotowana przez Muzeum Przyrodnicze ISEZ PAN w Krakowie ...

Nauki dawne i niedawne. Ekspozycja interaktywna Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego

8.02-08.05.2016 Miejsce: lokal po dawnej Bibliotece Miejskiej, ul. Staszica 14 ...