Rzeźba polska XIX wieku w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie

  • data: 11 maja – 19 czerwca 2005
  • kurator:
  • inne:

Muzeum Regionalne w Stalowej Woli zaprasza do obejrzenia ekspozycji rzeźby polskiej z XIX oraz początku XX wieku, pochodzącej z największego w kraju zbioru dzieł z tego okresu, zgromadzonego w Muzeum Narodowym w Krakowie.

  • Drukuj
  • E-mail

Tendencje wszechobecne w sztuce rzeźbiarskiej XIX wieku popychały twórców do poszukiwań figuralnego ideału, co czynili obficie czerpiąc z wzorców sięgających odległej przeszłości. Inspiracji szukano w historii i literaturze, z akademicką dosłownością próbując snuć opowieści ubarwione bogactwem alegorii. Starania dotyczące wiernego oddania treści górowały nad poszukiwaniami nowatorskiej formy.

Sytuacja polityczno-gospodarcza na ziemiach polskich oraz nikłe zainteresowanie społeczeństwa tym rodzajem sztuki i wynikający z tego niedostatek bogatego mecenatu, zaowocowały brakiem rzeźby monumentalnej, architektonicznej i wielkogabarytowej. Znaczną część twórczości skulpturalnej w Polsce stanowiła rzeźba nagrobna, modne stało się również wykonywanie portretów i gabinetowych popiersi wielkich Polaków. Kondycja rzeźby polskiej, a co za tym idzie pozycja rzeźbiarzy zaczęły ulegać stopniowej poprawie na przełomie wieków XIX i XX.

Około 100 różnorodnych dzieł rzeźbiarskich, obrazujących dokonania polskich artystów sprzed 100 lat będzie można obejrzeć na stalowowolskiej wystawie. Licznie reprezentowana jest tu rzeźba portretowa, wśród której delikatną słowiańską urodą urzeka kobieta Marcelego Guyskiego; w neoklasycznym autoportrecie Konstantego Hegla zwraca uwagę wykuta w marmurze nader charakterologiczna fizjonomia, podobnie realistyczne rysy ma góralska twarz Szymona Tatara Starszego, wyrzeźbiona przez Felicję Modrzejewską (synową sławnej aktorki), zaś zadziwiająco rzymskie ujęcie postaci Jana Kochanowskiego połączył z polskim strojem Pius Weloński. Wojciech Święcki skopiował głowę ks. Józefa Poniatowskiego z warszawskiego pomnika Thorvaldsena, tworząc resztę popiersia według własnej inwencji. Wspólnym dziełem sławnego Duńczyka i Jakuba Tatarkiewicza jest portret Marii z Szymanowskich Wołowskiej (teściowej Adama Mickiewicza).

Pośród przykładów rzeźby nagrobnej porusza anioł śmierci unoszący dziecięce dusze dłuta M. Guyskiego. Podobnie przejmujące wrażenie na oglądających robi „Ecce Homo" Tadeusza Rygiera - przykład rzeźby sakralnej, zaś zupełnie odmienne emocje wywołuje subtelna i zamyślona „Madonna z lilią" (Stanisława Lipińskiego), a ucieczkę do Egiptu bardzo nietypowo w stosunku do powszechnie znanej ikonografii przedstawił Władysław Pelczarski.

„Wiara" Celestyna Hoszowskiego zwraca uwagę zmysłowym naturalizmem, w tej samej grupie rzeźby alegorycznej do zadumy zmusza dostojna i majestatyczna „Wisła-Wawel" Antoniego Kurzawy. Artysta ten, który zasłynął skandalem, jaki wywołał niszcząc własną rzeźbę podczas wystawy, co środowisko poczytało mu za akt wolności artystycznej, prezentuje także kipiące energią pary tancerzy w „Polonezie" i „Oberku".

Dramatyczne, przesiąknięte patriotyzmem opowieści kreśli tym razem dłutem na swych płaskorzeźbach poeta i rzeźbiarz w jednej osobie Teofil Lenartowicz („Święci robotnicy", „Zesłanie na Sybir", „W kopalni syberyjskiej"). Do historii kresów wschodnich Rzeczpospolitej nawiązuje dostojny, wykonany z wielką dbałością o szczegóły „Zaporożec". Szczególną gratkę dla widzów stanowi możliwość skonfrontowania dzieł Franciszka M. Wyspiańskiego, a wśród nich szczególnie zachwycających subtelną delikatnością podobizn Antoniny i Eugenii Dettloff, z twórczością jego o wiele sławniejszego syna, Stanisława.

Niewiasty parające się sztuką materializowaną w glinie czy kamieniu udanie reprezentują: Natalia Andriollowa ze „Śpiący Amorem" zniewalającym nieskazitelną łagodnością linii, Luna Drexler m.in. z apokaliptycznym maszkaronem czy Antonina Rożniatowska z pełnym napięcia „Lotosem" czy tajemniczym, natchnionym i perfekcyjnie wykonanym „Wajdelotą".

Tematykę animalistyczną podjął twórca m.in. lwowskiego pomnika Sobieskiego (obecnie stojącego w Gdańsku), Stanisław Barącz (figury piesków), a także Ludwik Puget (Lwica).

Twórczość Konstantego Laszczki, wybitnego artysty i nauczyciela, reprezentują: melancholijna „Krakowianka" i modernistyczna „Zrozpaczona" – miękkość kobiecych kształtów stwarza dysonans z chropowatością skały, z której się wyłania - widać w tej rzeźbie wyraźną inspirację dziełami Rodina.

Wiele z wystawionych rzeźb kilkudziesięciu wybitnych twórców, nie jest stale eksponowanych i stalowowolska prezentacja stanowi dla miłośników sztuki rzadką okazję do ich obejrzenia.

archiwum wystaw 2005

Europejskie osobistości według Antona van Dycka

Wystawa prezentowała 29 rycin mistrza arystokratycznego portretu, najwybitniejszego obok Rubensa pr ...

Andy Warhol – narodziny pop-artu

Andy Warhol uchodzi za artystyczne i medialne bożyszcze nowoczesnej sztuki światowej, jako twórca ...

Świat w obiektywie National Geographic

Towarzystwo National Geographic istnieje od roku 1888, stawiajac sobie za cel rozwój wiedzy geograf ...

Rzeźba polska XIX wieku w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie

Muzeum Regionalne w Stalowej Woli zaprasza do obejrzenia ekspozycji rzeźby polskiej z XIX oraz pocz ...

My Walk II – wystawa fotografii Tomasza Gudzowatego

My Walk II" to kontynuacja cyklu fotografii „My Walk". ...

Zbigniew Maleszewski – rzeźba plenerowa

Ekspozycja, pochodząca z Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, zostanie zaprezentowana w stylowym ot ...

Beskid Niski – fotografie Adama Krzykwy

Adam Krzykwa z wykształcenia jest przyrodnikiem, członkiem Związku Polskich Fotografików Przyrod ...

Gary Monroe – Życie w South Beach. Fotografie

Prof. Gary Monroe, urodzony w Miami Beach na Florydzie, ukończył Wydział Sztuk Pięknych na Uniwe ...

Alicja Czajkowska-Magdziak – Karuzela wspomnień

Alicja Czajkowska-Magdziak obok malarstwa zajmuje się też rysunkiem i grafiką warsztatową. Od la ...

Gary Monroe – Jerozolima. Fotografie

Prof. Gary Monroe, urodzony w Miami Beach na Florydzie, ukończył Wydział Sztuk Pięknych na Uniwe ...

Piękny Lwów

Wystawa prezentowała zabytki związane z dziejami Lwowa – miasta pod wieloma względami wyjątkow ...

Tadeusz Kantor – Kolekcja "A"

Tadeusz Kantor (1915-1990) - reżyser, malarz, pisarz, scenograf, teoretyk sztuki, twórca happeni ...

Kultura trypolska – wystawa archeologiczna

Prezentowana wystawa archeologiczna opowiadała o mało znanej w Polsce i na świecie kulturze trypo ...

W stronę Schulza

Twórczość literacka i artystyczna autora „Sklepów cynamonowych" od kilku dziesięcioleci staje ...

Autoportret 2005

Wystawa pokonkursowa Międzynarodowy konkurs dla studentów i absolwentów akademii sztuk pięknych ...

Krajobrazy i martwe natury z amerykańskiej kolekcji Toma Podla

Prezentowane obrazy pochodzą z amerykańskiej kolekcji malarstwa polskiego, zgromadzonej przez Toma ...