Xawery Dunikowski. Dzieła w zbiorach wawelskich

  • data: 16 kwietnia – 30 maja 2004
  • kurator:
  • inne:

Kolejną propozycją Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli jest wystawa rzeźb Xawerego Dunikowskiego.

  • Drukuj
  • E-mail

Ten wybitny twórca, należący do panteonu polskich rzeźbiarzy, urodził się w 1875 roku w Krakowie.

Czas pobierania nauk, jak i jego późniejsza działalność pedagogiczna związana była zarówno z podwawelskim grodem, jak i Warszawą. Wiele lat twórczej pracy Dunikowski spędził w Paryżu. W latach wojny był więźniem obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Po wyzwoleniu pracował nad nowymi dziełami, ale również poświęcał dużo szkoleniu swoich następców. Zmarł w roku 1964.

Xawery Dunikowski związany był z Krakowem nie tylko z racji urodzenia, ale również działalności artystycznej oraz czynnego udziału w życiu kulturalnym miasta.

Już w okresie międzywojennym artysta podarował wiele swoich rzeźb do zbiorów na Wawelu i pomimo uszczerbku ilościowego doznanego w czasie wojny, po późniejszych uzupełnieniach zebrana została znakomita kolekcja dzieł mistrza.

Krakowska wystawa podzielona została na cztery części: Okres symboliczny, W kręgu jezuitów, Portrety, Głowy wawelskie.

Rzeźby z początkowego okresu twórczości artysty zawierają wiele przemyśleń i refleksji autora, dotyczących nietrwałości ziemskiej substancji i tajemnic ludzkiego bytu, przedstawione zostały w sposób symboliczny, a tworzone były pod dużym wpływem filozofii Stanisława Przybyszewskiego. Wśród nich przejmujące „Fatum", rzeźba niezwykle ekspresyjna pomimo uproszczonej formy, nasuwającej skojarzenia ze sztuką rodem z Afryki. Cykl „Kobiety brzemienne" uważany jest przez wielu znawców za najwybitniejsze dzieła Dunikowskiego.

Popiersie Chrystusa stanowi studium, jedno z wielu wykonanych w trakcie prac nad portalem kościoła jezuickiego w Krakowie (1911). Przedstawiona postać emanuje bogactwem wewnętrznych przeżyć, z dominującym wyrazem smutku.

Z tym samym kręgiem wiązana jest również podobizna Franciszka Mączyńskiego, architekta projektującego jezuicką świątynię. Postać ukazana została od kolan, w dynamicznej pozie, a model kościoła obejmowany dłonią wyraźnie nawiązuje do wielowiekowego stylu przedstawiania fundatorów i twórców obiektów sakralnych.

Wśród Portretów wyróżnia się głowa Fryderyka Chopina, rzeźbiarskiego tematu, z którym Dunikowski zmagał się kilkakrotnie. Fascynuje postać Henryka Szczyglińskiego , portret charakterologiczny młodego zamyślonego człowieka o nieco buntowniczej postawie, wykonany w technice powodującej załamywanie się światła na chropowatej fakturze, w sposób tchnący impresjonizmem.

Szczególne miejsce w twórczości artysty zajmują słynne głowy wawelskie. Wykonywane w różnym materiale (gips, drewno) projekty i produkty finalne związane są z powierzeniem rzeźbiarzowi zadania uzupełnienia kasetonów na suficie Sali Poselskiej, obrabowanej przez zaborców. Przy ich tworzeniu portretował postacie historyczne, lokalnych notabli, znajomych osoby zupełnie przypadkowe.. Niektóre z głów urzekają urodą, zadziwiają odmiennością, inne zmuszają do zadumy, lecz nie pozostawiają widza obojętnym.

Dzieła ze zbiorów wawelskich niezwykle rzadko prezentowane są poza zamkowym muzeum, a warto poświęcić chwilę na obcowanie ze sztuką artysty uważanego za najwybitniejszego polskiego rzeźbiarza XX wieku.

archiwum wystaw 2004

Ostrów Lednicki w państwie pierwszych Piastów

Wyspa tajemnic – tak można określić Ostrów Lednicki, wyspę na jeziorze położonym między Gn ...

JURYsdykcja

T. Tatarczyk, T.Ciecierski, K.Piotrowska, G. Sztwiertnia,A. Czajowska-Magdziak, S. Toman ...

Fotografia Dzikiej Przyrody

Wystawa „Fotografia Dzikiej Przyrody" stanowi pokłosie międzynarodowego konkursu organizowanego ...

Xawery Dunikowski. Dzieła w zbiorach wawelskich

Kolejną propozycją Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli jest wystawa rzeźb Xawerego Dunikowskiego. ...

Marc Chagall – ilustracje do Biblii i inne litografie

Wizytę w niezwykłym świecie obrazów Chagalla umożliwiła wystawa kolorowych litografii eksponow ...

Plakaty Joana Miró

Joan Miró to kolejna postać z panteonu wybitnych artystów XX wieku, której twórczość można p ...

Duch Azji – wystawa fotografii Tomasza Gudzowatego

Wystawa prac Tomasza Gudzowatego, jednego z najwybitniejszych fotografów na świecie, czterokrotneg ...

Rzeczpospolita w czasach Jana III Sobieskiego

Na wystawie aprezentowane zostały eksponaty z wielu placówek muzealnych: m.in. Muzeum Historyczneg ...

Vincent van Gogh

Prezentowanych było 25 prac Vincenta van Gogha; obrazy olejne, akwarele i rysunki. Organizatorem pr ...

Pejzaż malarzy polskich ze zbiorów Lwowskiej Galerii Sztuki

Matejko, Fałat, Siemiradzki... te nazwiska zna każdy Polak. Już dziś mury Muzeum Regionalnego w ...

Cmentarne Anioły – wystawa fotografii Mieczysława Wrońskiego

Jest to wystawa organizowana przez Muzeum Regionalne, ale prezentowana poza jego siedzibą. Miejscem ...

Wojsko Polskie 1908-1945

W przededniu Święta Niepodległości, w Miejskim Domu Kultury w Stalowej Woli zostanie otwarta wys ...

Norblin Czartoryskich w kolekcji Muzeum Okręgowego w Winnicy

Jan Piotr Norblin de la Gourdaine (1745 –1830), francuski malarz i rysownik, przez długi czas zwi ...

Picasso, Matisse, Miró – grafika

Rzadko mamy okazję stykać się z dziełami sztuki światowej, pracami artystów, którzy wyznaczal ...

Albrecht Dürer i jemu współcześni

Albrecht Dürer (1471–1528), określany przez historyków sztuki mianem grafika wszech czasów, zd ...